Ο συλλογικός αθλητισμός,ειδικά μέσω του ποδοσφαίρου,είναι ένα έντονο κοινωνικό φαινόμενο που τείνει να μιμηθεί στη λειτουργία του και στο συναίσθημα που ξυπνά στο ανθρώπινο ασυνείδητο,κλάδους όπως η θρησκεία,η πολιτική και η καθαρή κοινωνικο-ιστορική παράδοση ενός λαού.
Ο φίλαθλος της εκάστοτε ομάδας,νιώθει τόσο στενά συνδεδεμένος μαζί της,που πολλές φορές είναι πιο εύκολο να δει κανείς κάποιον να αλλάζει πολιτικές πεποιθήσεις,ακόμα και θρησκευτικές,όμως το να σταματήσει να αγαπά και να ενθουσιάζεται με την ομάδα που ακολουθεί πιστά από μικρός είναι ένα φαινόμενο εξαιρετικά σπάνιο,έως και ανύπαρκτο θα λέγαμε.
Οι ομάδες του ποδοσφαίρου ξεκίνησαν τη διαδρομή τους μέσα από από κοινωνικούς και πολιτικούς συμβολισμούς,αν όχι όλες τουλάχιστον η πλειοψηφία εξ’αυτών οι οποίες εξελίχθηκαν στους μεγαλύτερους συλλόγους παγκοσμίως,είχαν να εκφράσουν και να συμβολίσουν ολόκληρες κοσμοθεωρίες. Η Μπαρτσελόνα για παράδειγμα,έγινε σύμβολο και κύριος εκφραστής του λαού της Καταλονίας που διεκδικεί ακόμα και σήμερα την ελευθερία του και τον προσωπικό του αυτοκαθορισμό,ενώ ήταν και στη πρώτη γραμμή του αντιδικτατορικού αγώνα κατά της βασιλείας του Φράνκο και υπέρ της δημοκρατίας,αγώνας ο οποίος στα ποδοσφαιρικά τεκταινόμενα,εκδηλώθηκε με την αέναη κόντρα της Μπαρτσελόνα με τη Ρεαλ Μαδρίτης,ομάδες που εκπροσωπούν αυτούς τους δύο αντικρουόμενους κόσμους.
Στην Αργεντινή,η μεγάλη κόντρα μεταξύ της Μπόκα Τζούνιορς και της Ρίβερ Πλέιτ,έχει επίσης μεγάλες κοινωνικές προεκτάσεις,καθώς η με ελληνική ρίζες Μπόκα Τζούνιορς εκπροσωπεί την εργατική τάξη,ενώ η Ρίβερ Πλέιτ,ανήκουσα στα βόρεια προάστια του Μπουένος Άιρες,εκπροσωπεί την τάξη των αστών,με τα “superclassico” ανέκαθεν να είναι τα πιο φανατισμένα και έκρυθμα ντέρμπι στον ποδοσφαιρικό χάρτη.
Για να έρθουμε στα δικά μας,πηγαίνοντας στο κλασσικό ελληνικό ντέρμπι μεταξύ Παναθηναϊκού και Ολυμπιακού βλέπουμε να επαναλαμβάνεται το ίδιο μοτίβο. Ο Παναθηναϊκός από τη μία,ανέκαθεν εκπροσωπούσε την αστική τάξη της αθηναϊκής κοινωνίας και ειδικά την προνομιούχα αριστοκρατική τάξη που ήταν πάντα στη κορυφή της κοινωνικής σκάλας. Ο Ολυμπιακός από την άλλη,εκπροσωπεί την πιο λαϊκή τάξη του πληθυσμού του Πειραιά,που μοχθούσε στην εργατιά για να ζει με αξιοπρέπεια και να τα βγάζει πέρα,κοινωνικά αποκλεισμένη από τα προνόμια της αθηναϊκής αριστοκρατίας. Κάθε νίκη του Ολυμπιακού,στα μάτια του μέσου φίλαθλου της πειραϊκής ομάδας,κόντρα στο μεγάλο αντίπαλο Παναθηναϊκό,ήταν για αυτόν μια ηθική πρωτίστως ικανοποίηση και μια θα λέγαμε στιγμιαία υπερηφάνεια πως μπορεί και αυτή η μη προνομιούχα λαϊκή τάξη να επιβληθεί έστω και στα ποδοσφαιρικά δεδομένα μόνο κόντρα στην αριστοκρατική και αστική τάξη.
Υπάρχει όμως ένα αθλητικό σωματείο,που όμοιο του δεν υπάρχει στα παγκόσμια χρονικά του συλλογικού αθλητισμού.Ένα σωματείο που κατάφερε μέσα σε τρία μαγικά γράμματα να συμβολίσει και να εκπροσωπήσει ένα ολόκληρο κομμάτι του κατατρεγμένου ελληνισμού,τον πολιτισμό της Μικράς Ασίας,την ελληνική βυζαντινή παράδοση,τον αγώνα για επιβίωση και διατήρηση των ιδανικών ενός έθνους,την σύνδεσή του με χαμένες πατρίδες και τον διαχρονικό συμβολικό αγώνα κατά της απολυταρχίας και του μίσους μεταξύ των εθνών. Αυτή η ομάδα,δεν είναι άλλη από την Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως,την αγαπημένη μας Α.Ε.Κ.
Η ΑΕΚ,ξεκίνησε εν τη γενέσει της τον δρόμο της προς τη καταξίωση ως ένας από τους μεγαλύτερους συλλόγους από τις χειρότερες δυνατές συνθήκες. Σε αντίθεση κυρίως με τον Παναθηναϊκό αλλά ακόμα και από τον Ολυμπιακό,η ΑΕΚ εκπροσωπούσε ένα κομμάτι του ελληνισμού εκδιωγμένο από τις πατρογονικές του εστίες,από τη Πόλη του και εγκατεστημένο στην Μητέρα Ελλάδα χωρίς στην ουσία τίποτα,μένοντας σε προσφυγικούς καταυλισμούς και στην απόλυτη ένδεια. Σαν να μην έφταναν αυτά,οι Έλληνες πρόσφυγες,είχαν να αντιμετωπίσουν και τον ντόπιο εσωτερικό κοινωνικό αποκλεισμό,στα όρια του ρατσισμού,καθώς οι ντόπιοι κάτοικοι της Ελλάδας πολλές φορές θεωρούσαν τους Έλληνες πρόσφυγες ως Τουρκόσπορους,όρος ιδιαίτερα προσβλητικός,ειδικά για αυτούς που έχασαν τα πάντα από τον τουρκικό εθνικισμό.
Έτσι,μια μέρα το 1924,οι Έλληνες πρόσφυγες σε μία από τις πολλές συναντήσεις τους στο αθλητικό μαγαζί του Αιμίλιου και Μενέλαου Ιωνά,αποφάσισαν να δημιουργήσουν την Ιδέα της ΑΕΚ,έναν σύλλογο που θα συμβολίζει και θα εκπροσωπεί τα ήθη, τις αξίες και τις παραδόσεις των Ελλήνων προσφύγων. Η ΑΕΚ,λόγω των όσων πρέσβευε ιδεολογικά και πολιτικά,ξεπέρασε σε αριθμό φιλάθλων γρήγορα παλαιότερους προσφυγικού συλλόγους της Αθήνας όπως ο Απόλλων Σμύρνης και ο Πανιώνιος,με την βάση της ομάδας να προέρχεται κυρίως από Κωνσταντινουπολίτες. Στα πρώτα χρόνια μάλιστα,η ομάδα αναγκαζόταν να παίζει στο γήπεδο του ΠΑΟ στο Απόστολος Νικολαϊδης αλλά και σε ένα γήπεδο που υπήρχε κοντά στις στήλες του Ολύμπιου Διός.
Όλα αυτά άλλαξαν,όταν με προσωπικές ενέργειες του πρώτου προέδρου της ομάδας, Κωνσταντίνου Σπανούδη, η ΑΕΚ κατάφερε να αποκτήσει το δικό της γήπεδο στη Νέα Φιλαδέλφεια,με την παραχώρηση της έκτασης από τη τότε Κυβέρνηση,και με τους ίδιους τους Έλληνες πρόσφυγες να βοηθούν με τα ίδια τους τα χέρια να χτιστεί το γήπεδο,που θα στέγαζε τα όνειρά τους. Το γήπεδο αυτό,για εμάς τους ΑΕΚτζήδες,κουβαλά μαζί του την ιστορία και τον αγώνα αυτών των ανθρώπων,που από το μηδέν χωρίς να έχουν αποκατασταθεί πλήρως,μένοντας σε καταυλισμούς,έδωσαν τον ιδρώτα τους για να έχουν αυτοί και η ΑΕΚ το δικό τους σπίτι,γι’αυτό η Αγιά Σοφιά που δημιουργείται σιγά σιγά,είναι ένα γήπεδο διαφορετικό σε σημασία και αξία από οποιοδήποτε άλλο γήπεδο στην Ελλάδα και στο κόσμο.
Η ΑΕΚ είναι η ομάδα επίσης που είναι η μόνη όταν εν καιρώ πολέμου,τη δεκαετία του 90′,πήγε στη Σερβία για παίξει φιλικό με τη Παρτιζάν,σε εμπόλεμη ζώνη,στέλνοντας μήνυμα κατά του πολέμου του ΝΑΤΟ στη γείτονα χώρα,μία κίνηση η οποία σε ηθικό αξιακό βάρος δεν μπορεί να συγκριθεί με κανένα τρόπαιο ή μεγάλη νίκη. Η ΑΕΚ αν και θεωρητικά θεωρείται βάση τίτλων η 3η δύναμη στην Ελλάδα,βλέπουμε πως σαν σύλλογος η δυναμική του είναι τεράστια και επεκτείνεται σε κλάδους που ξεπερνούν κατά πολύ το στερεοτυπικό κομμάτι των τίτλων. Όμως να μην λησμονήσουμε πως ειδικά πιο παλιά,αλλά ακόμα και τώρα κάθε τίτλος της ΑΕΚ είχε και έχει άλλο ειδικό βάρος,καθώς πάντα οι επιτυχίες ερχόντουσαν από τη θέση του αουτσάιντερ και μέσα από δυσκολίες,χωρίς να είναι ποτέ η οικονομικά πιο ισχυρή ομάδα και πολλές φορές ακόμα και χωρίς γήπεδο,όπως ο τελευταίος μάγκικος τίτλος του 2018,που η ΑΕΚ αγωνιζόμενη στο παγωμένο ΟΑΚΑ,αν και δεν έπαιξε το καλύτερο ποδόσφαιρο και δεν είχε το μεγαλύτερο budget,κατάφερε δια πυρός και σιδήρου να ξεπεράσει τον εαυτό της,κάνοντας μια μαγική χρονιά και στην Ευρώπη μένοντας αήττητη.
Συνοψίζοντας, η ΑΕΚ πέρα από την τεράστια κοινωνική και ιστορική της δυναμική,είναι μια ΙΔΕΑ η οποία θα συμβολίζει και θα διδάσκει πάντα,πως μπορείς να φτάσεις στη κορυφή και στην καταξίωση,ακόμα και αν θεωρητικά και πρακτικά είσαι μη προνομιούχος,αδύνατος και με τις περισσότερες αντίξοες συνθήκες,μπορείς και εσύ μέσα από την υπέρβαση να φτάσεις στο φώς και να λάμψεις,άλλωστε η ΑΕΚ είναι της μοίρα της γραφτό να καταξιώνεται μέσα από συνεχείς υπερβάσεις.
Σταμάτης Σταθάτος
