Αρχική / ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ / Κυριάκος Χήνας: Ο εφιάλτης του 1453: συνοψίζοντας μερικές καίριες συνέπειες!

Κυριάκος Χήνας: Ο εφιάλτης του 1453: συνοψίζοντας μερικές καίριες συνέπειες!

Στέφαν Τσβάιχ: “Η ανθρωπότητα δε θα μπορέσει να εκτιμήσει ποτέ σε όλη του την έκταση το κακό που μπήκε από την Κερκόπορτα εκείνη τη μοιραία ώρα”.

Τη μοιραία εκείνη ώρα του Μαΐου 1453 ήταν πλέον πολύ αργά για την Κωνσταντινούπολη: μια σημαντική οθωμανική δύναμη 150.000 τακτικού στρατού,συνεπικουρούμενη από στίφη ατάκτων με προοπτική τη λεηλασία και 400 πλοία απέναντι σε μια καχεκτική άμυνα 5.000 βυζαντινών και 2.000 ξένων στρατιωτών. Το αποτέλεσμα ήταν προδιαγεγραμμένο.

Οι συνέπειες ήταν βαρυσήμαντες, εξακτινώνονται σε πολλά επίπεδα,ας επιχειρήσουμε να συνοψίσουμε μερικές από τις πιο καίριες:

1. Οι Οθωμανοί κατακυρώνονται ως μεγάλη δύναμη με αξιώσεις ηγεμονίας σε ευρωπαϊκά εδάφη. Μάλιστα, δύο φορές απείλησαν τη Βιέννη (1529 και 1683) σε μια καθοριστική για το μέλλον της Ευρώπης αποτυχία τους. Υιοθέτησαν έκτοτε και μια αλαζονική πρακτική μεαγαλο’ι’δεατισμού, που προσδιορίζει ακόμη και σήμερα την εξωτερική πολιτική της.

2. Περιορίστηκαν οι εμπορικοί δρόμοι της Ανατολής για τους Ευρωπαίους, με συνέπεια να αναζητήσουν νέες πλουτοπαραγωγικές διεξόδους και έτσι να οδηγηθούν σε γεωγραφικές ανακαλύψεις,όπως η Αμερική. Η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Αγγλία, η Ολλανδία, η Γαλλία δημιούργησαν αποικιακές κτήσεις που αναδιαμόρφωσαν τα κέντρα εξουσίας,παραγωγής και διακίνησης αγαθών.

3. Στη Ρωσία, η οποία παλαιόθεν απέβλεπε στην κυριαρχία της Πόλης και των Στενών για τη ναυτική διέλευσή της στη Μεσόγειο (πολιορκία από τους Ρως το μακρινό 860), διαμορφώθηκε σταδιακά η πεποίθηση ότι η Μόσχα αποτελεί πλέον την Τρίτη Ρώμη ως διάδοχος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και Εκκλησίας, μια αντίληψη που εγκολπώθηκαν πολλοί ηγέτες της και οδήγησε έκτοτε σε επανειλημμένες δυναμικές διαδράσεις.

4. Η δυτική Ευρώπη–και ειδικά η Ιταλία– ανατροφοδότησε τη φιλοσοφική σκέψη της με τον κλασικό στοχασμό που μεταλαμπαδεύτηκε από τους πρόσφυγες διανοητές, όπως ο Χρυσολωράς, ο Χωνιάτης, ο Τραπεζούντιος κ.α. αλλά και από το νεοπλατωνισμό του Γεωργίου Πλήθωνα. Μελετήθηκαν και αξιοποιήθηκαν οι βυζαντινές αντιλήψεις σε διάφορα επίπεδα, αν και συχνά υπερβάλλουμε με αυτήν την επιρροή.

5. Το τραύμα της Άλωσης θρυμμάτισε την ψυχολογία του βυζαντινού ανθρώπου, ο οποίος επένδυε στην υπεροχή της Αυτοκρατορίας και στην αίγλη της Κων/πολης για να οριοθετήσει την ισορροπία του στη μεσαιωνική περίοδο. Η “Ρωμανία” είχε πάρει το μεταφυσικό χαρακτήρα μιας παντοδύναμης αήττητης αυτοκρατορίας (παρά την Άλωση του 1204 από τους Σταυροφόρους και τη θλιβερή εδαφική συρρίκνωση-παρακμή), η οποία διατηρούσε συνεκτικά το λαό.

6. Από την επόμενη ημέρα τροφοδοτήθηκε πιο αβυσσαλέα αντιπαράθεση μεταξύ της ορθόδοξης και της καθολικής εκκλησίας, η οποία είχε ήδη εκραγεί από πολλά χρόνια πριν. Ποιος δε θλίβεται από τη ρήση που αποδίδεται στον αξιωματούχο Λουκά Νοταρά: “Kρειττότερον φακιόλιον Τούρκων ή καλύπτραν λατινικήν”. Το ανοικτό μέτωπο των διαφωνιών σε δογματικά θέματα έχει διευρυνθεί από τα διαφορετικά πρότυπα ζωής και τις κοινωνικές αντιλήψεις Δυτικών-Ανατολικών Χριστιανών.

7. Στην αναγκαία απόπειρα να διαμορφωθεί μια νέα πλέον ταυτότητα στον μεταβυζαντινό άνθρωπο, ενισχύθηκε η μελέτη των σημαντικών διαφορών χριστιανικού-αρχαιοελληνικού κοσμοείδωλου, αν και τελικά επικράτησε το ορθόδοξο χριστιανικό μοντέλο π.χ. η ελπίδα τής μετά θάνατο ζωής αντί για την πεποίθηση ότι όλα εξαντλούνται στη γήινη ζωή ή η ευθεία προοπτική του ιστορικού γίγνεσθαι αντί της κυκλικής αντίληψης.

8. Ο ρόλος της Εκκλησίας στην υποταγμένη περιοχή εμφανώς αναβαθμίστηκε. Οι Σουλτάνοι, με μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση των θρησκευτικών μειονοτήτων, παραχώρησαν διοικητικές-οικονομικές-δικαστικές αρμοδιότητες στο Πατριαρχείο, το οποίο ήταν σεβαστό στους χριστιανούς. Με αυτόν τον τρόπο,έδιναν μια παραπειστική εικόνα ανεκτικότητας, που διευκόλυνε την άσκηση της οθωμανικής εξουσίας. Από τότε, η Εκκλησία συγκέντρωσε ισχυρή δύναμη που είναι εμφανής μέχρι σήμερα και επιδρά αισθητά στον ψυχισμό και στην πρακτική του χειμαζόμενου λαού.

*** Πολύ ενδιαφέρουσα παράμετρος σε μια άλλη μελέτη θα ήταν να εντοπιστούν ποιες συνέπειες από την Άλωση θα έπρεπε να αποτυπωθούν στη σκέψη του Έλληνα και δυστυχώς δεν αποτυπώθηκαν, όπως π.χ. ο φρονηματισμός από τις ολέθριες συνέπειες του εμφύλιου διχασμού, η ουτοπία της προσδοκίας για σωτηρία από τους ξένους, η απαλλαγή από τη μεταφυσική αντίληψη για δικαίωση του Ηθικού κ.α.

Σχετικά με Κυριάκος Χήνας

Κυριάκος Χήνας
Γεννήθηκε το 1952 στην Αθήνα. Κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδρομής του επιχείρησε να καταδείξει ότι η Ιστορία έχει λυτρωτικό ρόλο μόνον όταν μελετά τους πολύμορφους συσχετισμούς που διαλεκτικά διαμορφώνουν ένα γεγονός. Στην ΑΕΚ επικεντρώνεται σε δύο άξονες: Να συσπειρωθεί σε ενωτική βάση η συνεργασία όλων των οπαδών χωρίς αποκλεισμούς και να αναδειχθεί το συναρπαστικό πολιτιστικό μέγεθος των Συμβολισμών της.

Ελέγξτε επίσης

Ο Καρέρα θέλει να κρατήσει τον Τσιγκρίνσκι στην ΑΕΚ!

 Ο Μάσιμο Καρέρα φέρεται να επιθυμεί την παραμονή, του Ντμίτρο Τσιγκρίνσκι στο έμψυχο δυναμικό της …

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com