Ανέκαθεν οι αξιακοί προσανατολισμοί μιας κοινωνίας εξαρτώνταν από την ηθική και πολιτιστική συγκρότηση των μελών της, αλλά και από το βαθμό που αυτά συσπειρώνονταν σε τοπικούς συλλογικούς φορείς για να δημιουργήσουν ποιοτικές δράσεις.
Η Νέα Ιωνία είναι ένα λαμπρό υπόδειγμα αυτής της εύψυχης αντίληψης. Σήμερα θα αναφερθούμε σε έναν αειφόρο σύλλογο, την Ένωση Σπάρτης Μικράς Ασίας και τον πρόεδρό της Χάρη Σαπουντζάκη, τον σπουδαιότερο εν ζωή πολίτη του προσφυγικού αυτού Δήμου.
Η πόλη της Σπάρτης στο οροπέδιο του Ταύρου σε υψόμετρο 1.000μ. στο κέντρο της Πισιδίας, κατοικούνταν στις αρχές του 20ου αιώνα από 6.500 Έλληνες σε σύνολο 30.000 κατοίκων της περιοχής. Μετά τον όλεθρο του 1922 και τη διασπορά στην ηπειρωτική Ελλάδα, αρκετοί ήρθαν στους Ποδαράδες και αρχικά το 1923 (με πρόδρομη μορφή τον Σύλλογο Πισιδών Σμύρνης), αλλά πιο οργανωμένα τον Ιούνιο του 1933 ιδρύθηκε ο σύλλογός τους.
Το 1956 θεμελιώθηκε το Πνευματικό Κέντρο τους (οδός Αλατσάτων στη Νέα Ιωνία),στο οποίο υπάρχουν σήμερα ένα καλαίσθητο αμφιθέατρο με πρόσθετο ειδικό χώρο (εκθετήριο-εντευκτήριο), μια αίθουσα βιβλιοθήκης-αναγνωστηρίου με 8.500 τόμους και σπάνιες εκδόσεις. Εκεί έχουν πραγματοποιηθεί πολλές εκδηλώσεις με ομιλητές υψηλού κύρους, όπως ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, Ακαδημαϊκοί και κορυφαίοι διανοητές.
Το Δεκέμβριο του 1993 η Ένωση τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών ( το βραβείο απένειμε ο Κων-νος Δεσποτόπουλος στον Χάρη Σαπουντζάκη) για τη συνεπή αφοσίωσή της στην ανάδειξη του προσφυγικού πολιτισμού. Ο Πρόεδρος της Ένωσης ( από το 1985 ) Χάρης Σαπουντζάκης καταυγάζει με τη σαρωτική δημιουργικότητά του τη Νέα Ιωνία. Του απονεμήθηκε ο Χρυσός Σταυρός του Διονυσίου Αρεοπαγίτου από τον αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο για την προσφορά του.
Έχει συγγράψει τρία βιβλία: ένα για τα λογοτεχνικά κείμενα της Πισιδίας, ένα για την ιστορία της Νέας Ιωνίας 1923-2003 και ένα με τον Λουκά Χριστοδούλου για τη Νέα Ιωνία στην περίοδο από την Κατοχή μέχρι τη Μεταπολίτευση. Πρόκειται για μια συγκλονιστική φυσιογνωμία με διεθνή εμβέλεια. Πρόσφατα συμπεριλήφθηκε στην Επιστημονική Επιτροπή του Μουσείου Προσφυγικού Ελληνισμού όπου θα μετακενώσει την πολυσήμαντη εμπειρία του.
Παράλληλα,αναπτύσσεται μια δυναμική πολυεπίπεδη δράση από τα στελέχη της ΄Ενωσης. Ο Κοσμάς Χατόγλου (με συνέπεια στην οργανωτική δομή), η Ιωάννα Σαπουντζάκη ( με την αύρα της άνεσης στις δημόσιες σχέσεις), η Ξένια Παλλόγλου, η Βασιλεία Ζαχαράκη, ο Θανάσης Γουναρίδης, ο Σταύρος Παπαγερασίμου.
Γενικά η Νέα Ιωνία έχει ευρεία πολιτισμική όσμωση, αν συνυπολογιστούν το Κέντρο Μικρασιατικού Πολιτισμού με τον Λουκά Χριστοδούλου, ο Σύνδεσμος Αλαγιωτών με τον πολύ ελπιδοφόρο Γιώργο Νουβέλογλου και την Γκέλυ Σακαλόγλου,ο Σύλλογος Ρουμελιωτών με τον εκπαιδευτικό Θανάση Ραφτόπουλο κ.α.
Κορωνίδα της πνευματικής δημιουργικότητας είναι αναμφίβολα ο θεοφώτιστος Μητροπολίτης κ.Γαβριήλ,με την εκπληκτική αποδοχή από νέους και μεγάλους για την ορθοτομία της καθημερινής δράσης του σε έργα κοινωνικής αλληλεγγύης και βέβαια το ποιμαντικό έργο του.
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στο τμήμα Σκακιού της ΄Ενωσης, το οποίο κέρδισε την άνοδο στη Β κατηγορία για πρώτη φορά, υπό την καθοδήγηση του Νίκου Χατόγλου. Η νεαρή Βάγια Τσεκούρα είχε την τιμή να συμπεριληφθεί στην Εθνική ομάδα U 12, στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του Σαντιάγο (Ισπανία, Νοέμβριος 2018).
Στην ιστοσελίδα της Ένωσης μπορούμε να διαβάσουμε όλα τα τεύχη του περιοδικού “Η Σπάρτη της Ανατολής” που σκιαγραφεί επίκαιρα θέματα, αλλά αναλύει και ιστορικά-διαχρονικά θέματα της προσφυγιάς, με έμφαση βέβαια στους Σπαρταλήδες.
Χωρίς ναρκισσισμούς και έπαρση, οι σεμνοί πρωτεργάτες της Ένωσης επανεγγράφουν στη λαϊκή συνείδηση την κουλτούρα της προσφυγιάς με συγκινητική αυταπάρνηση απέναντι σε τεράστιες δυσκολίες οικονομικής και λειτουργικής διάστασης. Αλλά έχοντας τη σταθερή υψηλόφρονα επιθυμία να υπηρετήσουν το ιστορικό έργο τους,ξέρουν ότι οι μεγάλες ιδέες, όταν ωριμάσουν στα μυαλά των αποφασισμένων, γίνονται υλική δύναμη που σαρώνει τα πάντα.
