Αν και εσφαλμένα εξομοιώνονται ως εθνική επέτειος η 28η Οκτωβρίου και η Κατοχή με το γιγάντιο διαμέτρημα της 25ης Μαρτίου, η περίοδος 1940-1944 δεν παύει να αποτελεί μια συγκινητική υποδειγματική απόδειξη της ανυπότακτης Ελλάδος που απαιτεί τον αυτοκαθορισμό με την αυτεξούσια βούληση του λαού.
Σε αυτή την περίοδο, η ΑΕΚ στάθηκε για μια ακόμη φορά στο ύψος της δοξασμένης ιστορίας της, με πρόσωπα και δράσεις που της προσπορίζουν μεγάλη τιμή.
Η αφοσίωση στην πατρίδα οδήγησε αρκετούς ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ στο Μέτωπο το 1940. Ο Αλέκος Χατζησταυρίδης είχε πρωταγωνιστήσει κατά την τελευταία διετία στους τίτλους της ομάδας: στις 16 Ιανουαρίου 1940, στον καθοριστικό αγώνα με τον ΠΑΟΚ στη Θεσσαλονίκη (3-4) είχε σημειώσει το τρίτο γκολ και η ΑΕΚ έτσι κατέκτησε το πρωτάθλημα.
Ένα χρόνο πριν, στον τελικό Κυπέλλου με τον ΠΑΟΚ στις 28-5-1939, είχε ισοφαρίσει στο 41′ σε 1-1 και στο δεύτερο ημίχρονο με δικό του σουτ και απόκρουση του τερματοφύλακα έδωσε την ευκαιρία στον Μανέττα να σημειώσει το νικητήριο γκολ. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του δημοσιογράφου Γιάννη Γεωργάκη (ομιλία του σε εκδήλωση στον Πειραιά, 22 Νοεμβρίου 2018), ο Χατζησταυρίδης τραυματίστηκε αγωνιζόμενος ηρωικά στο Τεπελένι, όπως και άλλος ποδοσφαιριστής της ΑΕΚ, ο Κ.Βαβίνας, στο Πόγραδετς.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής βασανίστηκε στο Χαϊδάρι ο Κώστας Χριστοδούλου, ενώ στον αγώνα για την ελευθερία έδωσαν το παρόν ο τερματοφύλακας Μιχάλης Δελαβίνιας, ο δρομέας μεγάλων αποστάσεων Νίκος Καψοκέφαλος, ο Ηλίας Παπαγεωργίου, ο Γιάννης Καψής και πολλοί άλλοι. Ο Χατζησταυρίδης, ο Κλεάνθης Μαρόπουλος και ο Τρύφων Τζανετής, συμμετείχαν και σε επιτροπές της Ένωσης Ελλήνων Αθλητών (ΕΕΑ), η οποία είχε συσταθεί τον Απρίλιο του 1942 για να τροφοδοτήσει μια νέα δυναμική στον Αθλητισμό εν μέσω τόσο ζοφερών συνθηκών. Στην ΕΕΑ πρόεδρος ήταν ο σπρίντερ Ρένος Φραγκούδης και αντιπρόεδρος ο Γρηγόρης Λαμπράκης.
Στο αρχείο του Γιάννη Γεωργάκη υπάρχει κείμενο ιδρυτικού μέλους της ΕΕΑ ( χωρίς όμως να αναφέρεται το όνομα του συγγραφέα του) από το οποίο πληροφορούμαστε ότι : “Σε κάποια στιγμή, μας πλησίασαν οι ποδοσφαιριστές. Πρώτα-πρώτα οι ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ με τον Τρύφωνα Τζανετή και τον Κλεάνθη Μαρόπουλο και από κοντά ο Ξένος, ο Μάγειρας, ο Σέλτσικας…”.
Πέντε ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ στον αγώνα για την ελευθερία και την αξιοπρέπεια.
Την άνοιξη ή το φθινόπωρο του 1942 (οι πηγές διίστανται) αποφασίστηκε η διεξαγωγή ενός φιλικού αγώνα ΠΑΟ-ΑΕΚ στο γήπεδο της Λεωφόρου, περισσότερο για την ψυχολογική συσπείρωση του κόσμου γύρω από τον αθλητισμό, ο οποίος πολλές φορές δίνει διέξοδο σε καταπιεσμένα συναισθήματα. Αν και οι σχετικές πληροφορίες είναι ασαφείς, η επικρατούσα αντίληψη είναι ότι ο αγώνας δεν ξεκίνησε ποτέ: η άρνηση των αρμόδιων να παραχωρήσουν ποσοστό των εισπράξεων στους φυματικούς στο νοσοκομείο “Σωτηρία”, αλλά και η επιμονή τους να διαιτητεύσει Αυστριακός αξιωματικός, οδήγησαν τους ποδοσφαιριστές να παρακινήσουν τους θεατές να φύγουν από το γήπεδο και να διαδηλώσουν μέχρι την Ομόνοια με αντικατοχικά συνθήματα.
Είναι γνωστή και χιλιοτιμημένη η θυσία του ποδοσφαιριστή μας Σπύρου Κοντούλη. Γεννήθηκε στον Πειραιά και ήρθε στην ΑΕΚ το 1935. Φόρεσε 3 φορές τη φανέλα με το εθνόσημο, κατέκτησε 2 πρωταθλήματα και 1 Κύπελλο παίζοντας σε 83 αγώνες. Είχε ήδη τραυματιστεί στον πόλεμο με τους Ιταλούς και στην Κατοχή προσχώρησε στην Αντίσταση.
Συνελήφθη από τους Γερμανούς, φυλακίστηκε στο Χαϊδάρι και τον Ιούνιο του 1944, ενώ οδηγούνταν για εκτέλεση στην Καισαριανή, προσπάθησε να διαφύγει από το καμιόνι στο Μετς, αλλά πυροβολήθηκε θανάσιμα. Ήταν μόλις 29 ετών…
Η Λέσχη Ιστορίας-Πολιτισμού ΑΕΚ αφιέρωσε ειδική εκδήλωση για τη σπουδαία αυτή προσωπικότητα τον Ιανουάριο του 2017, ενώ ο σημαντικός συγγραφέας και πανεπιστημιακός Σπύρος Τζόκας μνημείωσε τον ήρωα με το καταπληκτικό ιστορικό μυθιστόρημα ” Η κραυγή της σιωπής” (εκδ.Θεμέλιο,2019).
Αυτή η ιστορική ομάδα με το τεράστιο συγκινητικό υπόβαθρο δεν μπορούσε να μην εμπνεύσει και τον ανώνυμο αντιστασιακό, ο οποίος χάραξε τα τρία γράμματα “ΑΕΚ” σε τοίχο του κρατητηρίου της Kommandatur…(φώτο)
