«Όταν θα παίζουμε, θα λέμε την ιστορία μας»: Η φράση αυτή που ακούγεται να λέει ο εκ των ιδρυτών και πρώτος πρόεδρος της ΑΕΚ, Κωνσταντίνος Σπανούδης, στην ταινία του Τάσου Μπουλμέτη «1968» (ρόλο τον οποίο υποδύθηκε ο Αντώνης Καφετζόπουλος), με αφορμή το χρυσό Ιωβηλαίο των 50 χρόνων από την κατάκτηση του πρώτου ευρωπαϊκού τροπαίου, του Κυπέλλου Κυπελλούχων Ευρώπης, βρίσκει απόλυτη εφαρμογή μια μέρα σαν σήμερα.
Στις 7/4/1999, Μεγάλη Τετάρτη, η ΑΕΚ έστελνε ένα μήνυμα που υπερβαίνει κατά πολύ τα στενά αθλητικά πλαίσια, ένα μήνυμα ανθρωπιάς, αλληλεγγύης απέναντι στο ΝΑΤΟ, τον ιμπεριαλισμό και τον πόλεμο.
Συμπληρώνονταν δύο εβδομάδες από την 24η Μαρτίου, από τότε που ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία είχε μπει σε μια νέα καμπή, με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας να πιέζεται μέσω σφοδρών αεροπορικών βομβαρδισμών, των οποίων ηγούνταν οι ΗΠΑ και ο Μπιλ Κλίντον προσωπικά, προκειμένου οι δυνάμεις του Βελιγραδίου να αποχωρήσουν από το Κόσοβο, οδηγώντας τελικά στη δημιουργία της Προσωρινής Διοίκησης των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο (UNMIK).
Στους βομβαρδισμούς υπήρξε η συμμετοχή ως 1.000 αεροσκαφών που επιχειρούσαν κυρίως από βάσεις στην Ιταλία και από αεροσκάφη που στάθμευαν στην Αδριατική. Διαχρονικά οι βομβαρδισμοί από το ΝΑΤΟ – που διήρκεσαν ως τις 10 Ιουνίου – παραμένουν αμφιλεγόμενοι, καθώς δεν εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και οδήγησαν στο θάνατο τουλάχιστον 488 Γιουγκοσλάβων πολιτών, ανάμεσα στους οποίους ήταν και Κοσοβάροι πρόσφυγες. Πηγές από τη Γιουγκοσλαβία έκαναν λόγο από την πλευρά για τουλάχιστον 5000 νεκρούς.
Το θρυλικό ταξίδι της ΑΕΚ
Με τις δήθεν «έξυπνες» βόμβες να… αστοχούν λοιπόν συχνά, κάθε σιγουριά αναφορικά με την αποστολή που είχε αποφασίσει η ΑΕΚ για να στείλει ένα μήνυμα κατά της βαρβαρότητας του πολέμου ήταν… πεταμένη στα άκυρα. Η απόφαση της «Ένωσης» που ελήφθη με ιθύνοντα νου τον Δημήτρη Μελισσανίδη, που έκανε την πρόταση στην τότε διοίκηση της ENIC (με πρόεδρο τον Γενεράκη), και τη σύμφωνη γνώμη του ποδοσφαιρικού τμήματος και του αρχηγού Ντέμη Νικολαΐδη, έγραψε ιστορία: θα πήγαινε στο εμπόλεμο Βελιγράδι για να παίξει φιλικό παιχνίδι με την Παρτιζάν.
Στόχος του «Δικέφαλου», μιας ομάδας με προσφυγικές ρίζες, ήταν να δείξει ότι βρίσκεται στο πλευρό των Σέρβων στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα ειρήνης μέσω του αθλητισμού.
«Εύχομαι, όπως η ημέρα που διεξάγεται ο αγώνας είναι η ημέρα της σταύρωσης του Χριστού, να αποτελέσει την ημέρα της Ανάστασης για τον λαό της Σερβίας» δήλωσε ο πρόεδρος της ομάδας πριν από την αναχώρηση για τη σέρβικη πρωτεύουσα.
Η αποστολή της ΑΕΚ ταξίδεψε την παραμονή του αγώνα για την Βουδαπέστη όπου και διανυκτέρευσε, και το πρωί της Μεγάλης Τετάρτης η αποστολή ξεκίνησε οδικώς για το Βελιγράδι, μέσα σε διαρκή αποθέωση από τους Σέρβους.
Η ελληνική αποστολή είδε τους δοκιμαζόμενους Σέρβους να προσφέρουν ψωμί και αλάτι, δείγμα φιλοξενίας. Μια σύντομη στάση στο Προεδρικό μέγαρο όπου η ΑΕΚ μετέφερε το μήνυμα συμπαράστασης όλου του ελληνικού λαού και στην συνέχεια η άφιξη στο γήπεδο της Παρτιζάν, όπου η διοίκηση, οι συνοδοί και οι οπαδοί της ΑΕΚ, κυρίως από την Original 21, γνώρισαν νέα αποθέωση.
Οι δύο ομάδες μπήκαν μαζί στο γήπεδο κρατώντας ένα πανό που έγραφε το μήνυμα του αγώνα: «NATO stop the war, stop the bombing». Την ίδια προσφορά – ψωμί και αλάτι – έκανε στην ομάδα της ΑΕΚ η αντίστοιχη της Παρτιζάν, ενώ οι παίκτες της ΑΕΚ ανταπέδωσαν προσφέροντας κόκκινα αυγά και τσουρέκια στους συναθλητές τους.
Στο ημίχρονο, οι παίκτες φύτεψαν στον περίβολο του σταδίου μία ελιά από την Αρχαία Ολυμπία. Συμβόλιζε το ρίζωμα των ιδανικών του αθλητισμού.
Ο αγώνας δεν έληξε ποτέ. Ή μάλλον, έληξε πρόωρα όταν οι οπαδοί των δύο ομάδων εισέβαλαν στον αγωνιστικό χώρο. Πιο συγκεκριμένα, στο 68ο λεπτό, το γήπεδο κατακλύστηκε από θεατές που είχαν υπερπηδήσει τα διαχωριστικά διαζώματα. Εκατοντάδες φίλαθλοι με ελληνικές και σέρβικες σημαίες έτρεχαν να αγκαλιάσουν τους παίκτες φωνάζοντας ταυτόχρονα «ΑΕΚ» και «Ελλάς». Το θέαμα ήταν πρωτόγνωρο και συγκινητικό. Για την ιστορία, το ματς έληξε 1-1 με σκόρερ τους Κέζμαν και Ζουμπούλη.
Ενώ έπεφτε το σκοτάδι, όλοι γνώριζαν πως πλέον ο κίνδυνος και ο ζόφος του πολέμου επανερχόταν: οι Σέρβοι έπαιρναν το δρόμο για τα καταφύγια και η αποστολή της Ένωσης έφευγε πλέον για την Ελλάδα. Το μήνυμα είχε σταλεί, η ΑΕΚ είχε νικήσει τον πόλεμο.
Όταν ο Μανώλης Γλέζος έγινε ΑΕΚ
Εμβληματική ήταν η παρουσία του Μανώλη Γλέζου στο εν λόγω ταξίδι: ο άνθρωπος που μαζί με τον Λάκη Σάντα κατέβασαν τη ναζιστική σημαία από το μνημείο της Ακρόπολης βρισκόταν εκεί στο πλευρό της ΑΕΚ σε αυτό το μνημειώδες ταξίδι.
Στο αφιέρωμα που υπάρχει στην έκδοση για τα 90 χρόνια ιστορίας της ΑΕΚ, ο Μανώλης Γλέζος δήλωνε τα εξής για τη σπουδαία αυτή στιγμή: «Τι με έκανε να δεθώ με την ΑΕΚ; Το παιχνίδι της ΑΕΚ με την Παρτιζάν την περίοδο των ΝΑΤΟϊκών επιθέσεων εναντίον της Σερβίας. Εκεί τους γνώρισα και έγινα ΑΕΚτζής, γιατί εκεί είδα μια αθλητική ομάδα η οποία τίθεται επικεφαλής ενός αγώνα που ξεφεύγει από το στενό αθλητικό πλαίσιο και κινείται μέσα στα πολιτικά και τα ελληνικά πράγματα. Το γεγονός ότι στάθηκε στο πλευρό ενός λαού που τον καταπίεζε το ΝΑΤΟ εμένα, που δεν άνηκα σε καμία ομάδα, με έκανε να την αγαπήσω».
Για την ιστορία, η σύνθεση της ΑΕΚ σε εκείνο το παιχνίδι: Ατματσίδης (29’ Μιχαηλίδης – 40’ Κουρκούνας), Κοπιτσής (40’ Κωστένογλους), Μπαμπούνσκι, Μιλοβάνοβιτς (42’ Καψής), Τσέκολι (45’ Ζήκος), Κατσαβός, Σαβέβσκι (32’ Κασάπης), Μαλαδένης, Καλιτζάκης, Ζουμπούλης, Νικολαΐδης.
